top of page

Đừng đánh giá thấp, đừng kỳ vọng cao.

Mình bắt đầu đọc sách cho con từ khi đầy tháng. Rất nhiều người bảo rằng mình bày vẽ, bé tí thì hiểu gì mà đọc sớm. Nhưng mình tin rằng mỗi quyển sách trôi qua, con sẽ biết thêm một chút, biết bất kể cái gì cũng là biết. Nhận biết được tone giọng đọc thay đổi cũng là biết, cảm nhận được các màu sắc tương phản trong sách cũng là biết, chứ không cần phải lập tức hiểu hoàn toàn cốt truyện hay các thông tin trong sách.


đừng đánh giá thấp khả năng của trẻ

Nhưng sẽ là kỳ vọng không hợp lý nếu mình muốn con ngồi yên lắng nghe, muốn con nhắc lại hay bắt chước được những gì trong sách khi ở một độ tuổi nhất định, chỉ vì mình đã đọc sách cho con từ sớm. Mình chỉ tạo cho con điều kiện được nghe sách, đáp ứng và phản hồi đến đâu là do con.

_______


Mình bắt đầu dạy con về quyền sở hữu qua khái niệm “của mẹ”, “của con” từ khi con bắt đầu hiểu được lời mẹ nói. Mình tin rằng không bao giờ là quá sớm để nói với con về những trật tự trong xã hội.


Nhưng sẽ là kỳ vọng không hợp lý nếu mình nghĩ rằng con sẽ hiểu ngay lập tức, không bao giờ tranh giành đồ của bạn, không tự ý lấy đồ của người khác mà không xin phép, biết bảo vệ đồ của mình. Mình chỉ tạo điều kiện cho con nhận thức về trật tự và quy tắc, khi nào hiểu được và tự nguyện làm theo hoàn toàn là do con.

_______


Mình bắt đầu dạy con xếp hàng, chờ đến lượt cùng thời điểm với quyền sở hữu, qua trò chơi “mẹ một lượt - con một lượt”, “mẹ một miếng - con một miếng”. Như trên, mình tin rằng không bao giờ là quá sớm để cho con biết cách một xã hội văn minh vận hành.


Nhưng sẽ là kỳ vọng không phù hợp nếu mình muốn con phải biết xếp hàng tận 15’ để đợi đến lượt ở sân chơi mà không cáu gắt, mè nheo, chen lấn khi mới lên 2. Mình chỉ tạo điều kiện cho con biết rằng có những quy tắc mà khi làm theo, tất cả mọi người sẽ đều có lợi (ai cũng được chơi khi đến lượt), nhận thức đến đâu đều nằm ở con.

_______


Mình dạy con về quyền tự do cá nhân và quyền riêng tư qua câu nói “vì mẹ không thích” mỗi khi không muốn con nghịch đồ của mình hay không còn đủ năng lượng chiều theo con chạy 10 vòng quanh sân. Mình tin rằng dù là người mang con đến thế giới này, có trách nhiệm lo cho con mọi thứ đầy đủ, thì mình cũng vẫn có quyền từ chối điều mình không thích mà không cần kiếm lý do. Mình sẽ rất mừng nếu một ngày con biết trả lời “vì con không thích” khi mẹ hỏi tại sao không đi giày mới mẹ mua, nói “vì tớ không thích” khi từ chối chơi đá bóng với bạn. Không thích chỉ đơn giản là không thích, không cần phải có lý do.


Nhưng sẽ là kỳ vọng không phù hợp nếu mình muốn con tôn trọng và dừng việc đòi hỏi khi mình nói “vì mẹ không thích” khi con mới 2 tuổi. Mình tạo điều kiện cho con hiểu về các giới hạn trong quyền riêng tư, nhưng khi nào con thật sự hiểu và tôn trọng điều đó đều nằm ở con.

_______


Mình dạy con về cách thức vận hành của xã hội người lớn, qua việc nói với con đâu là những điều mỗi người có thể tự kiểm soát, đâu là những điều không thể. Mỗi người có quyền tự kiểm soát mọi thứ liên quan đến chính mình như cảm xúc, ý thích, gu thời trang, quan điểm, vv… Nhưng không có quyền kiểm soát điều đó ở người khác.


Con có quyền tự chọn quần áo cho mình, nhưng không thể bắt mẹ mặc theo ý thích của con nếu mẹ không muốn.


Con có quyền chọn trò chơi mình thích, nhưng không thể bắt bạn phải chơi giống mình nếu bạn không muốn.


Con có quyền tức giận khi ai đó cư xử không tốt với con và nghỉ chơi với họ, nhưng con không thể kỳ vọng họ phải cư xử theo cách con muốn.


Tất cả những điều này mình đều nói cho con biết từ rất sớm, bất cứ khi nào có cơ hội hay tình huống phù hợp. Mình KHÔNG KỲ VỌNG con sẽ hiểu và làm theo ngay lập tức hay vô điều kiện. Mình chỉ TIN rằng con có quyền được biết, được hướng dẫn, được cho thông tin. Ngay cả khi con phản kháng lại những thông mình đã đưa, đó cũng là điều mình luôn chuẩn bị tâm lý đón nhận.


Không bao giờ là quá sớm để dạy con điều gì đó. Đừng đánh giá thấp khả năng nghe, hiểu và dung nạp thông tin của trẻ.


Nhưng sẽ luôn là không phù hợp khi đặt kỳ vọng lên con dựa trên những thước đo nhất định. Mỗi đứa trẻ đều là duy nhất và có tốc độ phát triển riêng. Việc bạn cần làm đơn giản chỉ là hãy cho con đủ thông tin. Tiếp nhận thế nào, lựa chọn tiếp nhận đến đâu là quyền của con.


Bởi giáo dục hiệu quả không phải là khi nó chỉ tạo ra sự thay đổi hành vi một cách máy móc hay miễn cưỡng, mà là khi nó tạo được sự thay đổi trong nhận thức, từ đó hành vi sẽ tự điều chỉnh theo. Trao cho con quyền tự chủ trong nhận thức chính là cách bền vững nhất để trẻ tự giác có những hành vi tốt.



Commentaires


bottom of page