top of page

Cách chuyển hướng trong trò chuyện với trẻ

Lại là câu chuyện trên những chuyến xe đi học:


“Mẹ ơi tại sao mẹ dừng lại đấy?”

“Mẹ đang đợi đèn đỏ con ạ.”

“Không phải, mẹ đang đợi đèn xanh chứ. Đợi đèn chuyển sang màu xanh để mình còn đi mà mẹ?”


Ờ ha! Cũng hạp lý

__________


“Mẹ ơi con uống nước trong bình nhé?”

“Ừ, nhưng nước hơi lạnh đấy.”

“Con biết cách làm cho nó ấm ấm lên đấy. Mình chỉ cần ngậm nước ở trong mồm một lúc, nó sẽ ấm lên rồi mình mới nuốt xuống. Thế là mình sẽ được uống nước ấm và không bị ho đâu.”


Ủa thiệt luôn?

__________


Trên xe đi học về:


“Mẹ ơi, con muốn mời bạn M, bạn F và bạn L ở lớp con đến nhà mình chơi. Tại vì đấy là 3 bạn mà con thích.”

“Thế à? Thế mình có mời cả những bạn khác nữa không?”

“Có, con thích mời thật nhiều bạn!”

“Con muốn mời những bạn nào, kể mẹ nghe xem?”

- bắt đầu kể tên lần lượt cả lớp.


“Hình như còn thiếu bạn J. Có mời bạn J không con?”

“Không. Con rất sợ bạn J.”

“Chà, nếu mà mời cả lớp trừ bạn J thì bạn ấy có buồn không nhỉ?”

“Bạn ấy ở nhà của bạn ấy cũng đủ vui rồi mà.”

“Thế con kể cho mẹ nghe xem vì sao con sợ bạn J?”

“Bạn J lấy đồ ăn của con đấy mẹ.”

“Tức là con đang ngồi ăn, bạn J lấy của con hả? Lúc ấy bạn J đã làm như thế nào?”

“Bạn ấy không ngồi im để ăn mà chạy lung tung, bởi vì bạn ấy thích như thế. Xong bạn ấy ăn đồ ở đĩa của các bạn khác.”

“À, tức là không phải bạn J lấy của một mình con, mà là bạn ấy trêu tất cả các bạn khác vì bạn ấy nghĩ như thế rất vui, trong khi có thể các bạn khác thấy không thoải mái, đúng không?”

(cười phá lên) “Đúng rồi!! J rất hay trêu các bạn. J buồn cười lắm mẹ!!”

“Thế mình có mời bạn J nữa không?”

“Có, mình có thể mời bạn ấy vì bạn ấy rất buồn cười. Hahahaha!”

_________


Câu chuyện cuối cùng là ví dụ về cách chuyển hướng (redirect) trong trò chuyện với trẻ. Khi trẻ có một trải nghiệm không tốt, để lại ám ảnh tâm lý, dùng cách trò chuyện chuyển hướng có thể giúp trẻ vượt qua thay vì phủ nhận và trốn tránh như:


- “Không sao đâu”.

- “Mình không nên nhắc lại chuyện đó nữa.”

- “Mẹ nghĩ là con đang làm quá.”


Cách chuyển hướng trong trò chuyện với trẻ

Khi một sự việc xảy ra, não bộ chúng ta sẽ ghi nhớ đậm nét phần ký ức gắn với cảm xúc mãnh liệt nhất, đặc biệt là cảm xúc tiêu cực. Bằng cách chuyển hướng (không phải “đánh lạc hướng”), chúng ta có thể giúp trẻ nhớ ra cả những phần ký ức tích cực xoay quanh ký ức tiêu cực đó, giống như một cách tập gym cho bộ não. Qua thời gian, trẻ sẽ học được cách nhìn nhận sự việc đa chiều và ghi nhận cảm xúc tiêu cực lẫn tích cực thay vì trốn tránh và sợ hãi.


- “Con đã bị nôn khi ở sân chơi, điều đó làm con sợ mỗi khi đến gần sân chơi? Sau đó mẹ đã đến và dắt con về nhà tắm rửa. Con đã sạch sẽ và thơm tho trở lại, đúng không?”


- “Lần trước bạn đến nhà mình chơi và lấy đồ chơi không hỏi con. Điều đó làm con không thoải mái. Sau đó mình đã quyết định kệ bạn ấy và cùng nhau chơi trò xây nhà rất vui, đúng không con?”


Chuyển hướng câu chuyện cần sự khéo léo trong cả cách nói và ngữ điệu nói của cha mẹ. Khi chuyển hướng, chúng ta chỉ phân tích và gợi nhớ tình huống đã xảy ra, nhằm giúp trẻ có những mảnh ghép hoàn thiện hơn về câu chuyện, không nên kỳ vọng trẻ sẽ chấp nhận và làm theo ý chúng ta muốn. Nếu chúng ta phân tích chỉ để trẻ làm theo ý mình, đó là sự thao túng. Chúng ta chỉ phân tích, quyền quyết định chấp nhận những phân tích đó thuộc về trẻ. Đôi khi, có những câu chuyện cần chuyển hướng rất nhiều lần trẻ mới dần chấp nhận.


Trong câu chuyện ở ví dụ trên, nếu Emma vẫn không đồng ý mời J đến nhà chơi, mình sẽ dừng câu chuyện tại đó. Việc mời bạn đến nhà chưa xảy ra ngay lập tức, con còn nhiều thời gian để chuyển hướng và chấp nhận câu chuyện, mà thật ra đến cuối cùng vẫn không chấp nhận thì không mời cũng chẳng sao.


Kommentarer


bottom of page