top of page

Có thể dạy con ôn hòa trong môi trường nhiều sóng gió?

Mỗi khi mình viết về việc nuôi dạy con trở nên ôn hoà, lịch sự, biết lùi lại chờ đợi hay nhường nhịn người khác, đều có không ít ý kiến cho rằng cách nuôi dạy đó chỉ phù hợp khi sống ở ”nước ngoài”. Ở Việt Nam, khi tất cả mọi người đều dạy con gồng lên chiến đấu, mình dạy con như thế sẽ khiến con thiệt thòi, dễ bị bắt nạt.


Có thể dạy con ôn hòa trong môi trường nhiều sóng gió

Mình chỉ muốn kể câu chuyện của chính bản thân mình.


Mình sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, đến năm 17 tuổi mới ra nước ngoài nên mình hoàn toàn hiểu cái “xã hội” mà mọi người đang nói đến. Từ nhỏ mình đã là đứa trẻ không chịu thua bất kì ai, bố mẹ còn phải ghìm bớt cái “máu chó” của mình lại bằng rất nhiều cách. Thậm chí tử vi còn hiện rõ sự “máu chó” đó trong suốt thời thanh niên của mình. Tóm lại, mình đã từng là đứa trẻ không ai có thể ghìm chế được, là đứa trẻ chưa từng biết nhịn ai. Nhưng mình chưa từng cố ý gây sự hay làm tổn hại đến quyền lợi của người khác.


Thật ra đến bây giờ mình vẫn thế thôi.


Mình vẫn không thua bất kì ai cả.


Bởi làm điều đúng thì sao lại là thua?


Chỉ là mình chọn cách lịch thiệp hơn để giải quyết những mâu thuẫn đó.


Mình xếp hàng ở sân bay, có anh kia người Việt thấy mình đồng hương, đến bắt chuyện theo kiểu “anh nhờ em chút nhé” rồi cứ thế đứng vào ngay sau mình giả vờ quen nhau để khỏi phải xếp tít tận đuôi hàng. Mình bảo anh: “Anh ơi, nói chuyện xong rồi, em mời anh xuống dưới kia ạ. Ai cũng đợi nãy giờ, anh làm thế này không công bằng đâu”. Anh trai tiếp tục nhây, nào là “thôi làm gì mà em phải khó tính thế”. Mình từ chối giao tiếp với ông anh, với xuống bảo chị Tây phía sau: “Tao không quen ông này đâu.” Thế là chuyện gì đến cũng phải đến.


Mình không chấp nhận người khác chen hàng, nhưng điều đó không có nghĩa là mình cũng phải chen lấn, xô đẩy hay khôn vặt như anh trai đó.


Mình đi nghỉ ở resort, villa bên cạnh vác loa thùng mời DJ đến đánh nhạc ầm ỹ. Mình gọi điện báo lễ tân. Cứ 5 phút mình lại gọi một lần cho đến khi lễ tân buộc phải cử an ninh xuống thu loa của villa bên cạnh, trả lại sự yên tĩnh mà các khách khác đã bỏ tiền ra mua. Trước khi phàn nàn mình đã đọc điều khoản hết rồi, cái gì sai quy định thì phải “báo án”.


Mình không làm ồn để ảnh hưởng đến các villa khác, không có nghĩa là mình phải chấp nhận sự ô nhiễm tiếng ồn bởi những người thiếu ý thức.


Điều mọi người đang nhầm lẫn ở đây là cư xử lịch thiệp, văn minh đồng nghĩa với nhẫn nhịn và dễ bị bắt nạt. Thực tế là tôi cư xử lịch thiệp với bạn vì tôi tôn trọng bạn, tôn trọng lợi ích chung, chứ không phải vì tôi sợ bạn hay tôi ngại va chạm.


Để không ngại va chạm với phe thiếu ý thức, mình phải chắc chắn những điều mình đang bảo vệ là đúng. Làm sao để biết là nó đúng? Đó là khi nó mang lại trật tự xã hội và lợi ích cho rất nhiều người, không phải chỉ để bảo vệ lợi ích của riêng mình hay của kẻ mạnh (hoặc to mồm, khôn vặt).


Điều khiến con bạn dễ bị bắt nạt không phải là do con cư xử lịch thiệp hay biết nhường nhịn. Mấu chốt nằm ở việc con có chính kiến hay không. Nếu chính bố mẹ còn đang lo lắng và nghi ngờ những điều mình dạy con, sợ con bị bắt nạt, chối bỏ cá tính thật sự của con, thì con lấy cơ sở nào để tin rằng mình đúng và xứng đáng được bảo vệ?


Mình sẽ không bao giờ quên chuyện cô cháu gái ruột thường bị em trai giật đồ chơi. Cô bé không làm gì ngoài khóc và mách người lớn. Một hôm, sau khoảng 3000 lần chị em nó chành choẹ nhau trong ngày, mẹ nó bực quá mới bảo cô chị: “Con giật lại của nó đi, mẹ cho phép. Cho nó biết cảm giác ấy tệ thế nào”. Cô bé tiến đến gần em trai, giơ tay về phía em nhưng lại tiếp tục khóc oà lên: “Con không muốn! Con không muốn làm như thế với em!”


Có những đứa trẻ ôn hoà như vậy đó. Dù bạn cho phép thì chúng cũng nhất định không cư xử tệ với người khác. Cô cháu gái đó của mình giờ đã lớn, rất tự tin, lễ phép, có chính kiến, không ai có thể bắt nạt hay thao túng. Bởi ở thời điểm đó, không ai ép cô bé phải mạnh mẽ lên, phải học cách chiến đấu, phải làm tổn thương người khác để mình thắng. Cô bé được chấp nhận với cá tính như vậy. Việc bị giật mất một hai món đồ chơi khi còn nhỏ không khiến đứa trẻ trở nên yếu đuối và hoang mang. Nhưng sự chỉ trích và chối bỏ của cha mẹ thì có thể.


Đừng dạy con phải nhịn hay phải thắng. Hãy dạy con biết phân biệt và bảo vệ những điều đúng đắn. Lịch thiệp không đồng nghĩa với làm lơ đi cái sai. Bảo vệ cái đúng cũng không nhất thiết phải u đầu mẻ trán.


Vậy phải làm thế nào khi mình dạy con ôn hoà, nhưng xã hội xung quanh toàn ném vào mặt con những điều ngược lại?


Thực tế là cha mẹ vẫn là người có ảnh hưởng đến con cái nhiều nhất, không phải bạn bè hay xã hội. Trẻ con có thể bắt chước bất kì điều gì, bắt chước rất nhanh, nhưng điều đó chỉ xuất phát từ việc chúng thấy thú vị và muốn thử, không phải là chúng đã hư hỏng. Người hướng cho con về những điều đúng đắn vẫn là cha mẹ. Nếu con thật sự bị ảnh hưởng xấu bởi bạn bè hay xã hội, thì phải xem lại kết nối giữa cha mẹ và con cái có thật sự bền chặt và đủ lòng tin như chúng ta tưởng không.


Xã hội dù sao cũng là một quần thể được tạo thành bởi nhiều cá thể. Một cá thể tốt cũng như một cá thể xấu, điều có ảnh hưởng nhất định đến vòng tròn quanh mình. Việc bạn chọn làm một cá thể tốt để tạo ra những ảnh hưởng tốt lên cộng đồng bạn đang sống, hay chọn làm một cá thể bị ảnh hưởng bởi cá thể xấu khác, đều là quyết định của bạn.



Comentarios


bottom of page