top of page

Chuyện thắng thua

Hôm trước mình đi chợ về thấy hai đứa ào ra mách:


- “Emma hông thích cho con thắng. Con chơi với Emma mà Emma thua là Emma khóc. Emma hông thích thua.” - Bé bạn kể.


- “Con đã bảo M phải đợi con, không được thắng trước nhưng M không chịu. Con không thích chơi kiểu đấy.” - Emma thanh minh.


Chuyện thắng thua.

Ngay lúc đó mình không muốn phân giải đúng sai gì cả, vì rõ ràng có đứa nào sai đâu. Một đứa chơi thắng là quyền của nó, đứa còn lại không chấp nhận được cảm xúc lúc bị thua nên nó thể hiện ra như vậy. Đâu thể bảo đứa này không được phép thể hiện cảm xúc đó ra hay bảo đứa còn lại chơi phải nhường bạn? Mình bảo:


- “Rồi bây giờ hai đứa còn chơi với nhau nữa không? Hay dỗi nhau mỗi đứa chơi một góc?”


- “Dỗi nhau rồi” - Hai đứa trả lời.


- “Ok thế thì chơi mỗi đứa một góc đi nhé.”


Một lúc sau lại thấy hai con dở hơi hí hí há há với nhau như chưa hề có gì xảy ra.


Tối hôm đó đi ngủ, mình cùng con chơi một trò chơi ngớ ngẩn, tất nhiên là mình (cố tình) thua nhiều hơn thắng nên con rất vui.


- “Nãy giờ con thấy chơi có vui không?”

- “Con có vui.”

- “Mẹ với con ai thắng nhiều hơn vậy?”

- “Con thắng nhiều, con thắng hết luôn.”

- “Vậy con vui vì con thắng nhiều, hay con vui vì đã cùng mẹ chơi trò chơi đó?”

- “Vì con thắng nhiều?”

- “Nếu chơi mà phải thắng mới thấy vui thì con nghĩ là nãy giờ mẹ có vui không? Mẹ toàn thua mà.”

- “Con hông biết, mẹ có vui không mẹ?”

- “Mẹ vui, vì ngay cả khi không thắng, mẹ cũng đã được chơi với con.”

- “Tại sao mẹ không tức giận đấy?”

- “Tại sao mẹ lại phải tức giận? Con nghĩ xem, vừa rồi con thắng nhiều như thế, con có được cái gì không?”

- “Không.”

- “Thế mẹ thua nhiều như thế, mẹ cũng có mất cái gì không?”

- “Cũng không.”

- “Ờ, thế thắng không được cái gì, thua cũng không mất cái gì, thì sao phải tức giận hả con?”

- “Nhưng mà nếu con thua nhiều thì con sẽ tức giận.”

- “Như lúc con tức giận bạn M hôm nay hả?”

- “Đúng, con không thích M thắng.”

- “Thế con tức giận M xong con còn thấy vui không?”

- “Không.”

- “Uh, thế thắng không được gì, thua không mất gì, nhưng tức giận thì mất luôn cả niềm vui đấy con.”

*oà khóc*: - “Nhưng mà con không thích như thế. Con thích thắng! Con không thích M thắng!!!”

- “Uh, nếu tạm thời con chưa chấp nhận và điều chỉnh được cảm giác lúc bị thua thì cũng không sao. Mẹ chỉ nhắc con rằng chơi thì tất cả mọi người đều phải vui. Nếu có ai đó không vui, dù là con hay bạn, thì tức là các con nên chơi trò khác. Không chơi được trò khác thì mỗi đứa chơi một góc khỏi cãi nhau. Bao giờ vui thì chơi với nhau tiếp con ạ.”


Mình thường không phân xử hay dạy bảo khi trẻ con cãi nhau, xô xát nhẹ. Chơi chung là cơ hội để bọn trẻ học cách dung hoà bản thân trong các tương tác xã hội. Chỉ cần không đứa nào gây tổn thương cho bạn khác như đánh, cào cấu thì mình sẽ để chúng tự xử lý với nhau. Mình chỉ đưa ra các nguyên tắc khi chơi chung và nhắc bọn trẻ nhớ:


1. Không được làm đau bạn.


2. Đồ chơi của ai thì người đó được toàn quyền quyết định. Người còn lại không đồng ý thì tự chơi trò khác.


3. Khi bạn đến nhà, đồ chơi gì không muốn chia sẻ thì cất đi. Đồ chơi nào để lại tức là đồng ý chia sẻ hết. Các bạn đều có quyền chơi như nhau.


4. Chơi là tất cả đều phải vui. Một trong các bên không thấy vui thì không chơi nữa. Làm thế nào cho vui thì tuỳ các con tự thoả thuận.


5. Không ép bạn làm theo ý mình nếu bạn không muốn, vì điều đó vi phạm quy tắc số 4: “Chơi là tất cả đều phải vui.”


6. Dỗi nhau, không chơi với nhau nữa thì thôi. Bao giờ cảm thấy cần chơi lại thì tự làm huề (hoặc hỏi sự trợ giúp từ bố mẹ, nếu muốn). Bố mẹ không can thiệp.


Việc người lớn can thiệp quá sớm và quá nhiều sẽ vô tình tước đi khả năng tự cân bằng của trẻ. Khi lùi lại một chút và quan sát một nhóm trẻ con chơi với nhau, mình nhận ra chúng có đủ các nhóm tính cách y như người trưởng thành: nhường nhịn, ôn hoà, háo thắng, cục súc, leader, follower, vv… Tự những nhóm tính cách hợp nhau sẽ bắt sóng và chơi chung với nhau. Nhóm nào dễ xung đột thì tự chúng cũng né, chỉ chơi loanh quanh chứ không chơi sâu.


Việc chúng ta hướng dẫn quá nhiều sẽ khiến trẻ mất tự tin vào những cảm nhận và quyết định của mình. Thay vào đó, chúng sẽ bị động chờ được hướng dẫn. Không phải lúc nào nhường nhịn cũng tốt, cũng như không phải lúc nào tranh giành cũng xấu. Cái trẻ cần học chính là tự tìm ra điểm cân bằng.


Con cái chúng ta cần làm là cho chúng cơ hội thực hành để tự tìm ra điểm cân bằng đó. Điểm cân bằng của chúng sẽ khác của chúng ta, cũng như không điểm cân bằng của đứa trẻ nào giống nhau cả.

Yorumlar


bottom of page