top of page

Không dạy được con thì để xã hội dạy

Ngày còn nhỏ, chị em mình bị mẹ mắng rất nhiều (thật ra giờ vẫn thế). Nhưng có một điều ở mẹ mà mình luôn ghi nhận, đó là: Bà không cho phép bất kỳ ai bắt nạt, xúc phạm hay đánh đập con bà (riêng bà thì được). Cũng không ép con bà phải nhường đứa bạn nào nếu nó không muốn.


Có một câu chuyện mà mình kể đi kể lại rất nhiều lần. Đó là năm mình học lớp 3, có tranh chấp với bạn cùng lớp chỉ vì bạn khăng khăng mình đã đi nhầm dép của bạn (dù trong lớp có tới 13 đứa đi đôi dép giống y hệt và khi ngủ trưa mình không hề để dép gần nó). Cả mẹ và bố không một ai ép mình đổi dép. Ngược lại, khi cả cô giáo chủ nhiệm cũng về phe bạn kia và doạ nạt mình, mẹ mình đã nói với cô: “Con tôi bảo không nhầm, tức là nó không nhầm.”


Năm mình học lớp 8, trong buổi họp phụ huynh cuối kỳ I, cô chủ nhiệm đã dùng rất nhiều từ khó nghe như “hư hỏng, mất dạy, vô giáo dục” để nói về mình và đám bạn mình. Ai không biết chắc tưởng bọn mình sắp phải vào trại giáo dưỡng đến nơi, trong khi sự thật là bọn mình chỉ hay nói chuyện trong lớp và tụ tập ăn quà vặt ở cổng trường sau giờ học. Ngoài ra đứa nào cũng học giỏi trong top đầu của lớp cả.


Mẹ mình đứng lên, chậm rãi khoan thai, quạt lại cô giáo một trận vì đã xúc phạm nhân phẩm học sinh, gắn cho chúng những cái nhãn nặng nề và đầy tiêu cực. Mẹ mình còn nhấn mạnh: “Ngay cả khi chúng nó mất dạy thật thì cô cũng không có quyền xúc phạm. Chuyện gì ra chuyện đấy! Người lớn đừng nghĩ muốn gán cho trẻ con cái gì cũng được.”


Mỗi lần bị bạn bè bắt nạt, mình không bao giờ dám kể với mẹ vì biết kể xong chắc chắn chúng nó xong đời. Mà thật ra cũng chẳng đứa nào dám bắt nạt mình đến lần thứ hai. Ngay từ lần đầu tiên, mình đã chiến đấu với tinh thần “tao sống mái với mày, nếu tao thua, mai mẹ tao sống mái với mày tiếp” khiến đối thủ khiếp sợ. Thế là mình toàn thắng.


Năm mình học lớp 9, có một cô giáo bộ môn không thích mình và luôn tìm cách gây khó dễ. Một hôm, mình bị ghi vào sổ đầu bài vì cô cho rằng mình cố tình đi dép loẹt quẹt từ trên bục giảng về chỗ, nhưng sự thật là đôi dép của mình hôm ấy bị đứt quai. Nói thế nào cô cũng nhất quyết không nghe, ghi là “Quỳnh Anh ý thức kém” và bắt mời phụ huynh đến gặp cô. Mẹ mình nghe xong cái lý do thì quyết định không đến, vì cho rằng cô giáo mình có vấn đề về… thần kinh.


Tất nhiên nói như vậy không có nghĩa là lúc nào mình cũng oan và mẹ mình lúc nào cũng bênh con mù quáng.

Mối quan hệ giữa mình và mẹ không được tốt do có quá nhiều chuyện xảy ra, nhưng không thể vì thế mà mình phủ nhận những điều tốt bà đã làm cho mình, có ảnh hưởng đến mình. Lớn lên bên cạnh người mẹ như vậy tạo cho mình nhận thức rất rõ ràng về các ranh giới đúng sai, phải trái trong xã hội, có kỹ năng bảo vệ bản thân trước những mối quan hệ độc hại. Điều đó thể hiện rất rõ trong cách mình chọn bạn, chọn người yêu, hay cách mình thẳng thắn rời bỏ một mối quan hệ.


KHÔNG DẠY ĐƯỢC CON THÌ ĐỂ XÃ HỘI DẠY?

- “Tại con hư nên mới bị cô quát. Cô quát cũng vì muốn tốt cho con.”

- “Tại con làm bạn giận nên bạn mới đánh con.”

- “Nó không nghe lời cô cứ đánh nó thật đau hộ tôi.”

- “Con ăn đi không cô/ chú kia mắng đấy.”


Khi nói những câu này, bạn đang cho phép xã hội bắt nạt con bạn. Tệ hơn, bạn còn gieo vào đầu con rằng đó là điều chấp nhận được và nó đáng phải chịu sự bắt nạt đó.


Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao có những cô gái bị chồng bạo hành nhưng vẫn không bao giờ rời đi? Tại sao có những nhân viên bị sếp xúc phạm đến trầm uất vẫn cúi đầu nhẫn nhịn? Tại sao có những em học sinh bị bạn đánh đến chết cũng chẳng dám bỏ chạy hay chống trả?

Bởi vì họ biết họ không có nơi nào để đi, cũng không có ai bảo vệ.



Có một khái niệm mà ngày bé mình hay gọi là “gương mặt gợi đòn”. Những người có gương mặt “gợi đòn” luôn là đối tượng bị bắt nạt ở bất cứ đâu dù họ chẳng làm gì. Sau này mình mới nhận ra, “gương mặt gợi đòn” chính là gương mặt của những người không có ai bảo vệ và không tự tin bảo vệ chính mình. Sự “gợi đòn” này thể hiện rõ trong cách họ đi đứng, nói năng, cư xử, và những kẻ bắt nạt thì luôn đánh hơi được điều đó rất nhanh.


Không, chẳng có xã hội nào rảnh mà đi dạy con hộ ai đó. Chỉ có những đấng sinh thành đã trao cho xã hội cái quyền làm tổn thương con của chính họ thôi.


Comments


bottom of page