top of page

Làm thế nào khi con lỳ, hay đánh, ăn vạ, không nghe lời?

- “Bé nhà em hơn 2 tuổi, cứ động gì không vừa ý là khóc nức nở, xong lại ráo hoảnh như chưa có gì xảy ra. Làm sao để dạy ạ?”

- “Đến bao giờ thì bé mới biết sợ và chịu nghe lời người lớn ạ? Con em 2 tuổi, mẹ nói gì cũng lì ra, nói tới mấy lần đến khi mẹ quát lên thì lăn ra ăn vạ”.


Mình thường xuyên nhận được những câu hỏi này vì mình cũng có con gái 2 tuổi rưỡi. Hôm nay mình gom vào trả lời một lượt nha.


làm thế nào khi con lỳ

Bạn đang muốn “dạy” bé điều gì cơ? Dạy bé không được khóc khi có chuyện gì không vừa ý? Hay dạy bé phải biết sợ bạn và răm rắp tuân theo lời mẹ nói? Từ từ đã nhé, ngồi xuống đây uống hớp trà rồi mình nói chuyện thân tình đi.


Thứ nhất, bạn - một người lớn có đầy đủ khả năng ngôn ngữ và kiểm soát hành vi - khi gặp chuyện không vừa ý bạn có bực tức, khó chịu, ấm ức, thậm chí là đập phá đồ đạc hay khóc lóc, say xỉn không? Có chứ. Thế thì với một đứa trẻ khả năng ngôn ngữ chưa hoàn thiện, tư duy còn non nớt, chưa có kinh nghiệm tiết chế cảm xúc thì việc khóc khi không vừa ý là có bình thường không? Có, hoàn toàn bình thường.


“Nhưng việc con đang muốn làm là sai, em chỉ muốn dạy những hành vi tốt cho con”.

Ừ, việc con đang làm có thể chưa đúng hoặc gây nguy hiểm, nhưng cảm xúc của con thì không có gì sai, đúng không nào? Bạn nên tách biệt giữa hành vi và cảm xúc. Hành vi chưa đúng không có nghĩa là phải phủ nhận luôn cảm xúc.


Người lớn chúng mình yêu phải thằng khốn nạn, bị cắm sừng dù trước đó bạn bè đã can ngăn, cha mẹ đã cấm cản, nhưng vẫn đau khổ khóc lóc không cưỡng lại được đấy thôi. Với một đứa trẻ, việc không được lục thùng rác cũng khiến tâm trạng đau khổ và bất mãn như một người lớn không đến được với người mình yêu vậy. Bạn thấy việc đó đơn giản vì bạn đã có mấy chục năm sống trên đời và luyện tập, còn đứa trẻ 2 tuổi thì không. Vậy nên bạn sẽ thấy cảm xúc của chúng lúc nào cũng rất mãnh liệt ngay cả với những việc nhỏ tí ti.


Thứ hai, tại sao các bạn lại muốn con sợ mình nhỉ? Sợ ở đây là sợ kiểu gì? Kiểu mẹ trừng mắt thì con rúm cả lại hay sợ kiểu không muốn làm mẹ buồn nên phải miễn cưỡng nghe theo? Với mình thì cả 2 kiểu đều là những phương pháp giáo dục thao túng, thiếu tôn trọng và bất chấp cảm xúc; ngay cả khi không có đòn roi hay sự la hét nào diễn ra. Vậy nên mình không theo kiểu nào hết.


Tất nhiên mình hiểu điều các bạn đang cố hướng đến đó là: một em bé ngoan, hiểu chuyện, bố mẹ kiên nhẫn và không phải đánh mắng.

Câu trả lời của mình rất ngắn gọn: Giảm kì vọng xuống và chấp nhận đứa trẻ.


Chấp nhận ở đây không phải là mặc kệ thích gì cũng chiều, mà là chấp nhận ở mỗi độ tuổi khả năng tiếp thu và tự kiểm soát bản thân của chúng chỉ đến thế thôi. Chấp nhận rằng hôm nay dạy mai chúng sẽ lại quên. Chấp nhận cho chúng cơ hội tự hoàn thiện dưới sự hướng dẫn phù hợp dù đôi khi thời gian để nhìn thấy sự tiến bộ có thể tính bằng năm. Khi bạn giảm kì vọng và chấp nhận những điều này, tự bản thân bạn sẽ kiên nhẫn và thấu hiểu con hơn chứ không phải chỉ là “kiềm chế” cảm xúc tức giận.


Mọi người cho rằng mình là một người giỏi kiềm chế nên có thể kiên nhẫn đến mức chưa từng đánh nhẹ con một cái suốt từ khi sinh ra đến giờ. Nhưng sự thật không phải như thế đâu, cứ nhìn tần suất mình đi cà khịa lộn trên mạng với bọn phản động thì biết. Mình không giỏi kiềm chế, mình chỉ giỏi thấu hiểu và đồng cảm. Khi bản thân có thể đồng cảm với đối phương, tự trong lòng mình không còn tức giận nào để mà phải kiềm chế nữa.


Khi hiểu biết và kì vọng của bạn phù hợp, tự hành động của bạn sẽ đúng. Chẳng có công thức nào chính xác cho việc “bé làm thế này thì mình phải làm gì”. Công thức có thể đúng với người này, hiệu quả với em bé này, nhưng với người khác, trong trường hợp khác và với em bé khác có thể hoàn toàn vô dụng nếu không muốn nói là phản tác dụng.


Con của bạn, con của mình đều là những đứa trẻ đặc biệt vì không đứa nào giống nhau. Vì thế chỉ có bạn mới hiểu được con bạn, biết con bạn cần gì và có cách giáo dục phù hợp nhất. Thay vì đi tìm những tài liệu về cách phạt con, kỉ luật con; hãy tìm đọc những tài liệu nghiên cứu về hành vi và khả năng nhận thức của trẻ ở mỗi độ tuổi trước đã. Hiểu được những gốc rễ này tự bạn sẽ làm đúng thôi. Vì suy cho cùng, chúng ta cũng chỉ là người bạn đồng hành và hướng dẫn của trẻ thôi, đâu phải người có quyền uốn trẻ vào một cái khuôn nào đó mà chúng ta muốn, phải không nào?

Comments


bottom of page