top of page

Làm gì khi con xô xát ở trường học?


Hôm qua khi đi đón Emma từ trường về, mình đã hỏi cô giáo về việc ở lớp Emma có hay tranh giành hay xô xát với các bé khác không. Thật ra khi hỏi mình đã đoán trước được câu trả lời vì mình biết tính con mình. Nhưng mình muốn thử xem phản ứng và thái độ của cô giáo với chuyện này như thế nào.

Đây là câu trả lời của cô giáo:


“Ồ không đâu. Emma rất ôn hoà, không bao giờ tranh chấp với ai. Bạn ấy chỉ tức giận và khóc khi bị bạn khác giành mất đồ chơi đang cầm trên tay, hoặc khi bạn ấy đang chơi cái gì thì thường muốn chiếm luôn, không muốn để bạn khác đến lượt. Đừng lo, ở tuổi này các bạn chưa hiểu được khái niệm chờ đến lượt hay chia sẻ (take turn and sharing). Chúng tôi cũng đang dạy Emma học cách nói “Không” mỗi khi có bạn tranh đồ chơi hay muốn bảo vệ những thứ của mình. Tất cả các bạn đều đang học”.


Vậy nếu con mình đi học mà xô xát với bạn, mình sẽ làm gì?


Mình sẽ chẳng làm gì cả. Con nên tự học cách dung hoà và thích nghi. Mình chỉ có thể dạy con cư xử ôn hoà, không làm đau người khác và không để người khác làm đau mình (cả về thể xác và tinh thần). Còn mình đâu thể ngăn những chuyện như thế xảy ra, cũng đâu thể dạy hộ con cho người khác.


Xô xát khác với bắt nạt. Bắt nạt chỉ xảy ra với vài nạn nhân nhất định chứ không ngẫu nhiên. Việc bắt nạt nhằm mục đích gây tổn thương, cô lập và khống chế người bị bắt nạt. Còn xô xát thì không như thế. Xô xát là việc bình thường giữa những đứa trẻ đang trong quá trình học cách dung hoà bản thân trong một xã hội gồm rất nhiều cá thể khác. Việc can thiệp của người lớn khi không cần thiết vô tình sẽ phá hỏng quá trình học hỏi của đứa trẻ.


Lấy ví dụ hai bạn nhỏ cắn nhau ở nhà trẻ, đúng lúc phụ huynh của một trong hai bạn có mặt ở đó. Vị phụ huynh này vì bênh con, lập tức lao vào gõ đầu, mắng nhiếc và doạ nạt em bé kia. Tổn thương và khủng hoảng gây ra cho em bé kia đã rõ ràng rồi, nhưng với em bé được bố bênh thì sao? Thay vì dần dần hiểu được mình không nên làm đau bạn, mình cần học cách chơi với nhau ôn hoà, học cách làm lành và xin lỗi, thì trong đầu cô bé lúc này bắt đầu xuất hiện suy nghĩ: “Không ai được phép đụng vào mình. Mình cắn bạn thì được nhưng bạn thì không. Nếu có ai đó làm mình không vừa ý thì bố mình sẽ xử lý kẻ đó”. Lớn hơn một chút, các bạn sợ không dám chơi cùng, bố lại đi đánh từng bạn để bắt phải chơi với con mình hay sao?


Năm mình học lớp 3, mình cũng từng bị bố của bạn hằng ngày đến lớp đe doạ chỉ vì bạn đó khăng khăng mình đã đi nhầm dép của bạn ấy. Nhưng với tính cách của mình thì mình chắc chắn mình không nhầm và nhất định mình không đổi lại cho dù bố bạn có đến lớp doạ mình mỗi ngày. Dù bố mẹ mình có nói thôi cho bạn đi, bố mẹ mua cho dép mới, nhưng mình vẫn nhất quyết không là không. Tuy cứng đầu cứng cổ như vậy nhưng mình vẫn mơ ác mộng mỗi đêm, và không ngày nào mình muốn đến lớp vì mình biết đến lớp sẽ gặp bác đó chặn ở cửa lớp CHỈ VÌ MỘT ĐÔI DÉP BITIS CỦA TRẺ CON. Cô giáo mình lúc ấy đã làm gì à? Bảo rằng sẽ hạ hạnh kiểm của mình nếu mình không thừa nhận rằng mình đã sai và xin lỗi... Mình và bạn đó vốn chẳng quan trọng đôi dép, nhưng người lớn đã làm gì thế này?



Mình rất hay đi đón con vào các khung giờ bất ngờ, để quan sát xem khi phụ huynh không ở đó, không có sự chuẩn bị thì các cô và các cháu cư xử như thế nào. Có lần thấy 2 bé gái tranh nhau chơi cầu trượt và bắt đầu khóc ầm lên. Cô giáo đến gần và hỏi:


- “Có chuyện gì vậy? (Lắng nghe hai đứa mách tội nhau)... Các con nên học cách chơi chung với nhau đi. Cầu trượt là của chung”...


Không phán xét, không luận tội, không xử phạt, không đánh giá, không phân định thắng thua, không bảo các con phải nhường nhau hay bạn nào chơi trước. Sự thật là cầu trượt là của chung, các con phải dung hoà nhưng dung hoà thế nào là việc của các con, hãy tự tìm ra cách. Một lúc sau lại thấy hai bạn đùa nghịch vui vẻ như chưa hề có chuyện gì xảy ra.


Trẻ con có cách giải quyết của trẻ con. Có những việc người lớn cho là lớn nhưng với chúng chỉ là nhỏ. Trẻ con cần được phép phạm sai lầm để tìm ra cách tốt hơn. Đôi khi việc tốt nhất người lớn có thể làm chính là không làm gì cả. Xã hội sau này còn khốc liệt hơn thế nhiều. Tranh nhau dăm ba cái đồ chơi bố mẹ đã nhảy vào thì sau này định nhảy vào cuộc đời con cả những chuyện gì nữa?

 

Ngoại truyện - Quay lại chuyện đôi dép hồi lớp 3:


Mình về kể với bố, bố bảo: “Chẳng ai bị hạ hạnh kiểm vì đôi dép cả. Nếu con chắc chắn mình ko nhầm, thì con chẳng có lỗi gì cả”. Còn mẹ mình nói: “Với tính cách của con, nếu con đã nói là con ko nhầm, thì mẹ tin là con ko nhầm”... Đây là những gì mình cả đời sẽ ko bao giờ quên. Sau đấy bố bạn chán quá đã phải từ bỏ việc doạ mình. Và đúng là chẳng ai dám hạ hạnh kiểm của mình cả. Mình và bạn kia vẫn chơi với nhau suốt những năm học sau này dù bố bạn ấy chẳng thích mình, nhưng mình cũng ko quan tâm.


Có lẽ đó là “xô xát lớn” đầu tiên trong cuộc đời mình và mình đoán nó ảnh hưởng rất lớn đến tính cách của mình sau này: Khi bản thân mình tin rằng mình không sai, thì không một thế lực nào có thể hù doạ hay uy hiếp mình được! Nếu không ai tin mình, chỉ cần mình không mất lòng tin vào bản thân là đủ!


Thật may là năm ấy, bố mẹ đã mặc kệ mình tự chọn cách giải quyết.

Comments


bottom of page