top of page

Loại bỏ hình phạt ra khỏi gia đình

Mới chỉ giờ này năm ngoái thôi, mình vẫn là người mẹ theo trường phái khác. Mình đã phạt đứa con 21 tháng tuổi đứng úp mặt vào tường và khóc 15 phút. Không có lời quát mắng nào diễn ra, đòn roi càng không có, mình ôn hoà đấy chứ?


Mình đã làm đúng theo những hướng dẫn thưởng phạt trong sách, những bài viết nổi tiếng trên mạng. Mình đã tin rằng mình đang làm đúng. Thế mà không hiểu sao một phần nào đó trong mình vẫn không thôi lấn cấn. Mình luôn cảm thấy bất an mỗi lần phạt con úp mặt vào tường như vậy… Dù không biết nỗi bất an đó là gì, nhưng mình tin vào linh cảm của mình: Nếu thấy lấn cấn tức là đã sai ở đâu đó rồi.


Mình đã tự hỏi: “Hình phạt sinh ra để trừng phạt. Khi trừng phạt một ai đó tức là chúng ta đang bắt họ trả giá vì đã không làm theo quy tắc, đúng không? Nhưng quy tắc cũng do con người đặt ra. Vậy thì quy tắc có trước hay con người có trước? Quy tắc quan trọng hay bản thân con người quan trọng? Giữa một người làm theo quy tắc chỉ để tránh hình phạt và một người ngay cả khi không tồn tại hình phạt vẫn giữ được tôn nghiêm cho bản thân và xã hội, như thế nào tốt hơn?”


Khi xuống tay đưa ra hình phạt khắc nghiệt với con cái, chúng ta đã tự đẩy mình và con về hai phía đối lập: phạm nhân và người thi hành án. Trong khi rõ ràng chúng ra có thể ở cùng một phe: hướng dẫn và giúp đỡ nhau cùng vượt qua lỗi lầm để trở nên hoàn thiện.


Không nhớ chính xác từ khi nào, nhà mình không còn có úp mặt vào tường nữa. Con mình không cần úp mặt vào tường vẫn không hề biến thành đứa trẻ hư hỗn hay khó dạy.

Kể từ khi quyết định loại bỏ hình phạt ra khỏi gia đình, mình đối xử với con bằng một tâm thế khác đi. Mình không còn là người dạy dỗ và uốn nắn nữa. Mình trở thành người lắng nghe, đồng hành và giúp đỡ. Ngay cả cách mình nhắc đến hành vi của con cũng khác đi: không còn là “hành vi sai trái” mà chỉ là “hành vi chưa phù hợp”.


Khi con có hành vi chưa phù hợp, thay vì phạt con úp mặt vào tường, mình chỉ ngồi xuống và nói chuyện (tất nhiên là sau khi quá trình bùng nổ cảm xúc đã trôi qua, không phải khi con đang gào khóc).

- “Con nghe mẹ nói đây. Hành động vừa rồi của con có thể gây nguy hiểm cho người khác. Nếu hôm nay mẹ không nhanh tay đỡ được, thì có lẽ bạn đã bị con làm đau rồi. Mẹ biết là con không cố ý. Lần sau mình hãy đi chậm một chút và quan sát cẩn thận hơn nhé?”

- “Con nghe mẹ nói này, có phải con muốn được chơi tìm đồ ngay bây giờ mà không phải sau khi ăn cơm, đúng không? Việc chờ đợi làm con khó chịu nên con khóc và hét lên với mẹ nhỉ? Con không thích bị quát, mẹ cũng thế. Con có thể nói lại một cách bình tĩnh hơn để mình thương lượng không?… Được rồi, mẹ cảm ơn con đã bình tĩnh. Bây giờ mình chơi 1 lượt rồi ăn cơm xong mình lại chơi tiếp nhé?”


- - -


Để con nên người, bố mẹ và con không nhất thiết phải đứng ở hai đầu chiến tuyến.

Làm cha mẹ lần đầu, hay thậm chí lần hai, lần ba; cũng không bao giờ tránh được sai sót. Có quá nhiều nỗi sợ khiến chúng ta đánh giá thấp bản năng và sự nhạy cảm của mình.

Đừng dằn vặt và trách móc bản thân vì những sai lầm mà có thể chính thời điểm đó bạn cũng không biết sai hay đúng. Sai ở đâu thì sửa ở đấy và đừng ngại thừa nhận mình đã sai. Điều làm tổn thương con trẻ không phải là bố mẹ chúng đã chẳng may làm gì sai, mà là sự trốn tránh trách nhiệm hay thậm chí buộc tội ngược lại đứa trẻ vì sai lầm của họ.


______

Bạn rất yêu thương cha mẹ, nhưng điều gì đã đẩy bạn ra xa họ mà không cách nào gần lại được nữa? Bạn có nghĩ rằng bạn đang vô thức lặp lại những gì bố mẹ đã làm với bạn, lên con của bạn không?

Comments


bottom of page