top of page

Quy tắc nào phù hợp với con?

Hôm qua, trong lúc dọn nhà, mình tìm thấy tờ giấy này. Đây là các kỷ luật mình đã viết ra lúc Emma đang đỉnh điểm khủng hoảng tuổi lên 2. Giọng văn và nét chữ vẫn thể hiện rõ sự bất lực, bực bội và kiệt sức của mình khi đó.


Thời điểm đó, con mình rất “hư”. Con đòi hỏi mọi thứ và rất khó bảo. Bất kỳ chuyện gì cũng khiến con khóc và la hét ầm ỹ, mình nói gì cũng không nghe. Đến bữa ăn thì càng thảm hoạ hơn nữa. Mình đã từng nói với hội bạn thân: “Không có bữa ăn nào nhà tao được ăn trong yên bình. Thiếu điều tao phải gõ cho nó mấy phát.”


Các điều khoản dưới đây được viết ra sau một buổi tối hai vợ chồng đánh vật với con từ bữa ăn đến giấc ngủ. Con ngủ rồi mình xuống phòng khách rồi chẳng hiểu sao cứ thế bật khóc tu tu. Mình dò lại tất cả sách vở rồi quyết định soạn ra tờ giấy này, dán lên bảng rồi cả nhà cùng thực hiện.


Các điều khoản bao gồm:


1. Ăn:


- Đến giờ ăn tự rửa tay, tự dọn bát đĩa của mình ra bàn.

- Ngồi vào ghế (vì lúc đó hay trèo ra khỏi ghế ăn).

- Nếu có hành vi xấu, lập tức ra khỏi bàn ăn.

- Hành vi xấu bao gồm: gào khóc, leo trèo, ném đồ…

- Phạt úp mặt vào tường nếu gào khóc, ăn vạ.

- Sau khi nín khóc, cho cơ hội 1 lần vào lại bàn ăn.

- Nếu tiếp tục hành vi xấu, bữa ăn kết thúc và không được ăn hoa quả hay uống sữa.

- Không ép ăn, không xúc hộ, xúc thử.

- Kén ăn, chê đồ ăn thì nhịn.

- Không bế khi bố mẹ đang ăn.


2. Tập tự chơi:


- Sáng - trưa - chiều mỗi ngày tăng thêm 5’ đến khi đạt 60’ mỗi lần.


3. Ngủ:


- Sau khi đọc truyện, đánh răng, tự nằm ngủ có mẹ bên cạnh.

- Nếu gào khóc, đòi hỏi khi mẹ đã nói không, mẹ đi ra khỏi phòng.


4. Các hoạt động khác:


- Không bế khi ăn vạ, đòi hỏi. Chỉ bế khi con vui vẻ, ngoan.

- Khi bố mẹ đang bận mà ăn vạ, đòi bế, phạt đứng góc đến khi bình tĩnh lại xin lỗi bố mẹ mới được ra.

- Nếu lăn lộn, ăn vạ khi bị phạt, giải thích đến khi bình tĩnh mới kết thúc hình phạt.

- Nếu chạy ra khỏi góc, bế lại vào góc và tăng thời gian phạt.

_________


Hai vợ chồng mình đã đồng lòng thực hiện rất nghiêm, thiếu mỗi cắn ngón tay điểm chỉ. Sau một thời gian, kết quả vô cùng bất ngờ:


Mình bùng kèo. Giải tán, khoẻ!

_________


Mình nhận ra sự bất ổn trong những nguyên tắc này (dù nhiều cái mình chép lại từ sách hẳn hoi).


Thứ nhất, mình đang mong cầu điều gì khi thực hiện danh sách này? Mong cầu có một đứa con ngoan, kỷ luật, biết sợ? Không không! Mình không muốn con răm rắp trước bất kỳ kẻ mạnh nào, bao gồm cả mình. Mình muốn mình là chốn bình yên con tin tưởng nhất để thể hiện những mặt xấu nhất và tìm kiếm sự giúp đỡ. Thế thì tại sao mình lại phạt con chỉ vì nó dám thể hiện điều đó trước mặt mình?


Thứ hai, có thật là hành vi của con không thể chấp nhận được không hay nó đến từ cơn giận và sự mất kiểm soát của mình khi mọi thứ trái với kỳ vọng, trái với cái ảo ảnh mình tự tạo ra về một em bé mình mong muốn? Trèo ra khỏi ghế ăn có khiến người ta trở thành kẻ thất bại trong tương lai không? Định nghĩa thất bại thật ra là gì?


Vậy là mình điều chỉnh lại, các quy tắc lần này phù hợp với gia đình mình hơn.


1. Ăn:


- Đến giờ ăn tự rửa tay, tự dọn bát đĩa của mình ra bàn.

- Đổi ghế ăn cao của baby (highchair) thành bàn và ghế nhỏ như ở mẫu giáo. Con có thể tự rời khỏi bàn khi không muốn ăn nữa.

- Nếu con rời khỏi bàn, hỏi con có muốn ăn nữa không. Nếu muốn thì quay lại, khi ăn phải ăn tại bàn. Nếu con không muốn ăn thì dọn.

- Hành vi cần điều chỉnh bao gồm: ném đồ ăn xuống đất, vừa ăn vừa chơi, lãng phí đồ ăn.

- Nếu không ăn món chính tức là con không đói, không cần bù thêm món phụ sau đó mà đợi đến bữa sau.

- Không ép ăn.

- Kén ăn, chê đồ ăn thì giới thiệu từ từ. Luôn có ít nhất 2 loại đồ ăn cho con chọn.

- Không bế khi bố mẹ đang ăn.


2. Tập tự chơi:


- Thử hẹn giờ luân phiên.


Đọc thêm tại bài “Làm gì với em bé 2 tuổi khi bố mẹ phải làm việc tại nhà”.


3. Ngủ:


- Sau khi đọc truyện, đánh răng, hai mẹ con tâm sự, vỗ về con vào giấc ngủ.

- Đáp ứng những đòi hỏi có thể đáp ứng, tránh để con khóc nhiều trước giờ đi ngủ. Những đòi hỏi không thể đáp ứng thì kiên quyết nói không, nhưng không bao giờ bỏ mặc con hay doạ nạt.


4. Các hoạt động khác:


- Bế con khi nào con muốn và mình có thể. Con càng khóc tức là con càng cần mình, chẳng có lý do gì để bỏ mặc con cả. Nếu mình không thể (ví dụ đang nấu ăn), luôn phản hồi con và bảo con chờ, không nói “không”.

- Khi bố mẹ đang bận mà ăn vạ, đòi bế, bố mẹ gác lại việc đang bận để xem con cần gì. Cho con 5-10’ chất lượng và quay lại công việc của mình.

- Bỏ luôn hình phạt đứng góc ra khỏi gia đình.


Đọc thêm tại bài “Loại bỏ hình phạt ra khỏi gia đình”.

________



Từ “khủng hoảng lên 2” đến “khủng hoảng lên 3” đều dần trôi qua nhẹ nhàng nhờ những gì đã làm trong danh sách thứ hai. Mọi người vẫn hỏi mình làm sao để nuôi dạy được một em bé thế này, thế kia (giống Emma) nhưng mình không bao giờ trả lời. Không phải vì mình muốn giấu, mà sự thật là mình chưa bao giờ tính toán phải làm sao để có một em bé như thế. Tất cả những gì mình làm chỉ là quan sát, chấp nhận cá tính riêng của con và tạo ra môi trường phù hợp để con giữ được tính cách vốn có. Con đến với mình thế nào thì mình nhận con thế ấy, vậy thôi.


Nhiều người nghĩ rằng mình may mắn khi có đứa con “dễ”. Hoàn toàn có thể! Sự thật là chưa ai chứng minh được việc cha mẹ không cần dùng đến bạo lực khi dạy con do vốn dĩ đó là một đứa trẻ hiểu chuyện và hiền hoà, hay do bố mẹ không bạo lực và kiên trì mà đứa trẻ trở nên ôn nhu như vậy. Giống như không ai biết quả trứng có trước hay con gà có trước ấy thôi!


“Nuôi dạy để có đứa trẻ ngoan thì dễ. Giữ được đứa trẻ có chính kiến mà vẫn hoà hợp với xã hội mới khó.”



Comments


bottom of page