top of page

Sự vắng mặt của cha mẹ khi còn thơ ấu ảnh hưởng đến chúng ta như thế nào?

[Dưới đây là câu chuyện có thật của 2 người bạn thường xuyên tâm sự với mình. Tên nhân vật đã được thay đổi]

—————————


Thắng là con trai trong một gia đình cả cha và mẹ đều là doanh nhân thành đạt. Cha mẹ của Thắng rất bận, đến mức Thắng chưa từng được cha đưa đến trường thay vì chú tài xế, hoặc ăn một món ngon do mẹ nấu thay vì cô giúp việc. Họ sống chung một nhà nhưng ít khi Thắng có cơ hội được nói chuyện hay kết nối với cha mẹ mình. Tuy hay xung đột với cha mẹ và nổi loạn nhưng Thắng học rất giỏi. Cậu luôn tự nhủ cha mẹ vất vả như vậy đều vì muốn mang đến cho cậu một tương lai tốt đẹp. Không ai có thể hình dung được rằng khi vừa tốt nghiệp bằng Thạc sĩ ở nước ngoài về, chuẩn bị thừa kế công ty của cha mẹ, Thắng lại quyết định tự tử.


Hoài là con gái lớn trong một gia đình có ba chị em. Từ nhỏ, Hoài và hai em đã được gia đình gửi ở nhà người quen để đi học dưới thành phố, mỗi năm số lần được gặp cha mẹ chỉ đếm trên đầu ngón tay. Không giống như Thắng, Hoài là một cô bé ngoan và luôn vâng lời cha mẹ, biết lo lắng và thay cha mẹ chăm sóc cho các em. Cha mẹ chưa một lần phải bận tâm hay lo lắng cho Hoài. Hoài lớn lên thành người con gái hiểu chuyện nhưng luôn sống dựa vào nét mặt của người khác, không bao giờ dám nói ra suy nghĩ của mình và luôn tự dằn hắt bản thân mỗi khi gặp chuyện tồi tệ, bao gồm cả việc cô đã bị xâm hại tới hai lần khi còn nhỏ. Cuộc sống của Hoài mỗi ngày đều được giấu đằng sau một ngàn lớp mặt nạ mà khi gỡ ra hết, Hoài không còn tìm thấy bất cứ điều gì thuộc về chính mình.


Trong cuốn sách “Cha mẹ độc hại”, tiến sĩ Susan Forward đã đề cập đến khái niệm “Những bậc cha mẹ vắng mặt”. Như tên gọi, những bậc cha mẹ vắng mặt là những người bố, người mẹ đã vô tình hay cố ý không có mặt trong quá trình lớn lên của đứa con. Sự vắng mặt này có thể được định nghĩa cả về không gian hoặc tinh thần và thường được ngụy biện bởi những lý do hết sức cao đẹp hay dễ thông cảm; mà điển hình là “muốn con tự lập hơn”, “muốn tốt cho con”, “bố mẹ đã quá vất vả hay đau khổ”, vv…


Cả Thắng và Hoài đều là những đứa trẻ có cha mẹ vắng mặt.


Sự thao túng và ngụy biện của những bậc cha mẹ vắng mặt nguy hiểm tới mức khiến đứa trẻ dần nghi ngờ và chối bỏ chính bản thân mình. Chúng còn quá non nớt để phân biệt được giữa “cảm xúc tiêu cực” và “hành vi sai trái” của bản thân. Hành vi có thể sai trái, nhưng không có cảm xúc nào là sai trái cả. Khi gặp phải những cảm xúc tiêu cực nhưng lại bị phủ nhận hay lên án, đứa trẻ sẽ chuyển sang nghi ngờ năng lực hành vi của chính mình.


Để biện minh cho sự vắng mặt của mình, cha mẹ Thắng đã luôn phủ nhận những đòi hỏi chính đáng của cậu như được lắng nghe, được quan tâm và chia sẻ. Họ khiến Thắng cảm thấy rằng sự cô đơn của cậu là vô lý, yếu đuối, hay thậm chí là hèn nhát, ích kỷ, vô ơn. Chối bỏ cảm xúc đồng nghĩa với chối bỏ chính mình. Thắng lớn lên cùng với những sự thao túng cảm xúc, những định kiến tồi tệ về bản thân và cách duy nhất để chấm dứt những xúc cảm tiêu cực này chính là tự kết liễu. Có lẽ điều đau lòng nhất là ngay cả khi đã đi đến lựa chọn này, Thắng vẫn nghĩ rằng cậu xứng đáng bị như vậy vì đã phụ lòng cha mẹ.


Cha mẹ Hoài vì cuộc sống đã khiến Hoài buộc phải trở thành cha mẹ của chính mình và các em, đặt lên vai một đứa trẻ quá nhiều trách nhiệm và ràng buộc mà chúng chưa đủ trưởng thành để gánh vác. Cô bé Hoài luôn ý thức được sự vất vả của cha mẹ mình nên đã giấu tất cả những tủi thân, uẩn ức và bất công một cô bé đã phải gánh chịu khi rời xa vòng tay cha mẹ quá sớm. Ngay cả nỗi đau khủng khiếp nhất trong đời mình, Hoài cũng lựa chọn không nói ra để bớt đi cho cha mẹ phần nào sự bận tâm mà cô cho là “không đáng có”. Mọi thứ trong cuộc sống của Hoài đều bị cô cho rằng “không đáng có”, bao gồm cả chính bản thân cô.


Thật khó để những đứa trẻ có cha mẹ vắng mặt nhận ra rằng cha mẹ mang đến cho mình cuộc sống, không đồng nghĩa với việc bản thân không được phép đau khổ khi bị cha mẹ bỏ quên. Cha mẹ có thể đã hi sinh nhiều thứ cho con cái, nhưng không đồng nghĩa với việc những tổn thương họ gây ra cho chúng là không có thật. Bạn không nhất thiết phải xung đột hay chất vấn cha mẹ mình nếu điều đó làm bạn đau khổ, nhưng đồng thời hãy tỉnh táo để nhận ra bạn có thể đã và đang là nạn nhân của bạo hành tâm lý gia đình và tìm kiếm sự giúp đỡ.



—————————


10 năm qua, mình đã và vẫn đang lặng lẽ lắng nghe những câu chuyện của các bạn qua inbox hay điện thoại. Mình có thể không phải người có chuyên môn cao siêu, nhưng mình có trải nghiệm và sự thấu cảm. Mình biết có những câu chuyện rất nhạy cảm mà người kể không hề muốn để lộ danh tính, chính vì vậy việc trút ra nỗi lòng của họ càng khó khăn hơn. Họ cứ tiếp tục chịu tổn thương trong im lặng.


Đó là lý do mình quyết định mở trang blog này. Ngoài việc để lưu trữ lại những bài viết của mình, còn là nơi mà bất cứ ai cũng có thể trút bầu tâm sự mà không cần để lộ danh tính. Đôi khi, một người lắng nghe đúng lúc có thể giúp bạn đi qua chơi vơi.



Comments


bottom of page