Đứa trẻ hiểu chuyện phải là đứa trẻ có đầy đủ thông tin

Mỗi khi nghe ai đó khen một đứa trẻ là hiểu chuyện, mình thường vừa mừng vừa lo. Mình mừng nếu em bé đó hiểu chuyện qua quá trình được nuôi dạy đúng cách, được tôn trọng như một người lớn, được cung cấp đẩy đủ thông tin và được tự do đưa ra quyết định. Mình lo nếu em bé đó phải giấu đi nhu cầu thật sự của mình chỉ vì không muốn người lớn thất vọng hay sợ mất đi tình yêu thương.

Muốn con hiểu chuyện theo cách thứ nhất, hãy bắt đầu bằng việc cho con đầy đủ thông tin.

Hãy tập thói quen kể với con về một ngày của mình, về cảm xúc lẫn những suy nghĩ đang diễn ra. Mình cần con làm gì, muốn con giúp mình như thế nào. Con có thể hiểu, có thể không, nhưng con có quyền được biết. Nếu nói ra, con có thể chưa hiểu ngay nhưng dần dần sẽ hiểu. Nếu không nói ra, con mãi mãi không có cơ hội hiểu.

_________

Có những ngày mình rất mệt.

👩: “Con ơi, hôm nay mẹ phải dậy sớm làm việc nên bây giờ mẹ rất mệt rồi. Mẹ nhờ con một việc: khi nào mẹ gọi con làm gì con hãy làm ngay, đừng để mẹ nói đi nói lại nhiều lần nhé.”

👧: “Tại sao lại thế hả mẹ?”

👩: “À, vì nói nhiều lần sẽ mệt hơn nói một lần. Nếu con có thể làm ngay từ lần đầu tiên mẹ nói, tức là con đang giúp mẹ đỡ mệt đấy.”

👧: “Vâng, con sẽ làm ngay từ lần đầu tiên mẹ nói.”

👩: “Mẹ cảm ơn con.”

_________

Có những ngày mình gặp chuyện không vui, những suy nghĩ tăm tối theo đó mà cuốn lấy mình.

👩: “Con ơi, hôm nay mẹ cảm thấy rất buồn.”

👧: “Tại sao mẹ lại thấy buồn.”

👩: “Có một người đã nói với mẹ như thế này. Mẹ biết người đó không cố ý nhưng nó khiến mẹ nhớ đến một chuyện không vui trước đây.”

👧: “Là chuyện gì mẹ?”

👩: (tuỳ mức độ nặng nhẹ của câu chuyện mà mình kể khái quát hoặc không)

👧: “Mẹ ơi con thương mẹ.” (vòng tay ôm lấy mẹ)

👩: “Mẹ cảm ơn con. Nhờ nói ra với con mẹ cũng thấy đỡ hơn rồi. Nếu hôm nay mẹ nói chuyện với con ít đi, hay là mẹ không muốn chơi với con thì con thông cảm cho mẹ nhé. Mẹ cần thời gian để tiêu hoá nỗi buồn này đã.”

👧: “Vâng, con sẽ tự chơi những trò không cần mẹ. Khi nào mẹ hết buồn thì mẹ nói với con, con sẽ rủ mẹ cùng chơi nhé.”

________

Bên cạnh đó, hãy hỏi về một ngày của con, những điều con vui, những chuyện chưa hài lòng, những gì mình có thể giúp. Vì mình thường xuyên chia sẻ với con nên con cũng biết cách chia sẻ lại với mình.

Qua những câu chuyện như vậy, dần dần, con mình đã biết chủ động hỏi:

👧: “Mẹ ơi, hôm nay của mẹ thế nào? Chuyện gì mẹ thấy vui nhất? Mẹ có cần con giúp mẹ chuyện gì không?”

Hoặc khi không vui, khi mệt, con cũng chủ động nói:

👧: “Con đang mệt nên con sẽ dễ cáu đấy. Mẹ đừng làm phiền con.”

_________

Bạn có thể áp dụng cách này cả khi đưa con đến một chỗ lạ, tiếp xúc với một sự việc con chưa trải qua bao giờ hay những người con chưa gặp bao giờ. Mình nói cho con biết đầy đủ thông tin: chúng ta sẽ đi đâu, gặp ai, cần cư xử như thế nào, vì sao.

Tuy nhiên, đừng kỳ vọng con sẽ nhớ được hết và làm theo mọi điều mình đã dặn. Những tình huống bất ngờ vẫn luôn xảy ra. Mục đích của việc mình làm là cho con quyền được biết đầy đủ thông tin, tiếp nhận và xử lý được tới đâu phụ thuộc vào độ tuổi, khả năng và kỹ năng của con ở từng giai đoạn. Nếu có điều gì đó con không làm được cũng không sao, lần sau mình lại thử lại.

Sự “hiểu chuyện” nên đến từ lòng trắc ẩn, không nên đến từ nỗi sợ không được yêu thương. Một đứa trẻ giàu lòng trắc ẩn có khả năng cân nhắc và lựa chọn hành vi phù hợp để vừa có lợi cho bản thân, vừa có lợi cho người khác. Để khơi dậy và nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, không có cách nào khác ngoài việc chúng ta phải dùng lòng trắc ẩn để đối đãi với con trẻ.

Chúng ta hãy học cách tự chịu trách nhiệm và tìm cách xử lý cảm xúc, suy nghĩ, lời nói, hành động của mình, để trẻ con được sống hồn nhiên thay vì phải nơm nớp sống theo tâm trạng của người lớn.