Tiền tiểu học và những thắc mắc về giáo dục sớm

Các bác đã biết qua những bài lải nhải của tôi rằng tôi không đồng ý việc ép trẻ con học bất kỳ cái gì khi nó chưa đủ khả năng nhận thức lẫn kỹ năng cần thiết. Giới thiệu sớm thì tốt, nhưng vì áp lực ganh đua mà căng thẳng cả bố mẹ lẫn con thì sẽ phản tác dụng.

Nhưng gần đây tôi lại dạy con tập đọc, tập viết khi nó mới 4 tuổi khiến không ít các bác hoang mang nên tôi viết bài này, không phải để phân bua, mà là để làm rõ cho các bác hiểu.

Nửa năm gần đây con tôi đã bộc lộ rõ những dấu hiệu sẵn sàng về kỹ năng và hứng thú. Cụ thể:

- Tự cầm bút tô được theo những nét chấm có sẵn. Tự viết được tên mình bằng cách nhái lại chữ mẫu.

- Nhớ được một số chữ cái nhất định.

- Nhận dạng được tên các bạn trong lớp dù chưa biết đánh vần.

- QUAN TRỌNG NHẤT: về nhà nó yêu cầu tôi dạy nó. Nếu tôi bận không dạy được thì nó tự lấy bài cũ ra ôn. Không có sự miễn cưỡng nào ở đây cả.

Về sức mạnh của đúng thời điểm, mời các bác đọc bài trước, mới viết thôi, kéo lại không xa đâu.

___________

Bây giờ tôi sẽ trả lời một số câu hỏi thường gặp về chuyện giáo dục sớm và tiền tiểu học.

1. KHI NÀO LÀ ĐỘ TUỔI THÍCH HỢP ĐỂ HỌC TIỀN TIỂU HỌC:

Tôi nói luôn, không có mốc tuổi cố định mà tuỳ thuộc vào từng trẻ và hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia. Cùng là châu Âu nhưng Bắc Âu 7 tuổi vẫn nhặt lá đá ống bơ, Tiệp Khắc 19 tuổi mới xong cấp 3 và vào Đại học, trong khi UK 5 tuổi vào lớp 1 đã phải đọc thông viết thạo và 15 tuổi học xong cấp 3 rồi (tất nhiên, nếu không đúp và đi học đúng tuổi).

Điều đó có chứng minh là trẻ con UK thông minh hơn trẻ con Bắc Âu không?

Dạ không.

Điều đó có chứng minh trẻ con UK không có tuổi thơ không?

Dạ cũng không.

Điều đó chỉ chứng tỏ hệ thống giáo dục mỗi quốc gia khác nhau, chúng ta ở đâu thì nên thích nghi với ở đó nếu mình không có điều kiện lựa chọn. Tôi rất hoan nghênh các tổ chức mang phương pháp giáo dục Nhật Hàn Anh Úc Mỹ về Việt Nam. Nhưng tôi không đồng ý với anh chị nào vì mục đích kinh doanh mà viết những bài truyền thông bẩn đánh vào giáo dục truyền thống, khiến dân tình nháo nhào hoang mang. Kinh doanh như thế là mất dạy. Tôi nói thật! Tôi không cần biết hệ thống anh chị mang về tốt đến đâu, nhưng tư duy của người đứng đầu mà như thế thì tôi chắc chắn không cho con tôi học.

2. KHÔNG HỌC TIỀN TIỂU HỌC CÓ SAO KHÔNG?

Có sao, mà cũng không sao.

Còn tuỳ xem định nghĩa về “học” của mọi người là gì.

Vấn đề là cách học như thế nào, chứ không phải học cái gì hay khi nào học. Ví dụ:

Nếu đợi đến khi con chuẩn bị vào lớp 1, thấy người ta biết đọc viết hết rồi mình mới tìm lớp nhồi con học ngày mấy tiếng, tuần mấy buổi, khiến đứa trẻ căng thẳng vô độ thì là cách học không hiệu quả. Trẻ có thể biết đọc, biết viết, nhưng lâu ngày sẽ hình thành tâm lý chán ghét, sợ học.

Nếu bố mẹ dành nhiều thời gian cho con, suốt từ lúc sinh ra, quan sát những dấu hiệu sẵn sàng của con để hỗ trợ ít một mỗi ngày qua các trò chơi, sách truyện, con tiếp thu kiến thức trong trạng thái vui vẻ, hào hứng thì nên quá chứ sao lại không nên?

Phụ huynh cần hiểu: Việc học không chỉ diễn ra trong lớp học hay cần có sách vở. Việc học có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi, bằng mọi cách có thể.

Vì vậy, chốt lại, nếu học là phải đến lớp hay thuê gia sư mới là học, thì việc đó hoàn toàn không cần thiết. Nếu học là bố mẹ chú tâm bồi đắp từng chút một theo tốc độ và nhận thức của con, thì nên, rất nên.

Ở đây tôi phải làm rõ rằng nếu trẻ thích đến lớp học thì không có gì sai trái cả. Rất đáng hoan nghênh và mong gia đình tiếp tục phát huy.

3. CÁC CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC SỚM CÓ CẦN THIẾT KHÔNG?

Dạ, không biết anh chị nào dịch cụm từ Early Childhood Education là Giáo Dục Sớm đấy ạ? Ai biết chỉ cho tôi để tôi lạy anh chị ấy một lạy.

Early Childhood Education dịch chính xác là Giáo Dục Đầu Đời, thưa các anh các chị. Dịch láo dịch lếu quen thân!

Giáo Dục Đầu Đời bao gồm tất cả các mặt như giáo dục cảm xúc, tinh thần, kỹ năng vận động, kỹ năng xã hội, giao tiếp, vv… Tầm quan trọng của giáo dục đầu đời mà các nghiên cứu trên thế giới đang đề cao là những cái này. Không phải là Giáo Dục Sớm hay ép trẻ học sớm, thưa quý zị.

Đến đây chắc quý zị đã tự trả lời được câu hỏi bên trên rồi đúng không ạ?

4. GIAI ĐOẠN VÀNG ĐỂ KHAI MỞ TRÍ NÃO LÀ 0-6 TUỔI, LỠ GIAI ĐOẠN ĐÓ LÀ LỠ HẲN, ĐÚNG HAY SAI?

Con lạy các mẹ bán các chương trình giáo dục sớm ạ. Bốc phét thì cũng vừa vừa phai phải thôi chứ ạ.

Não bộ con người đúng là phát triển mạnh nhất trong những năm đầu đời, nhưng nó không ngừng hoàn thiện cho đến khi người ta 25 tuổi. Dạ vâng, 25 tuổi đó ạ.

Sau 25 tuổi, não bộ có thể ngừng phát triển về kích cỡ và tốc độ sản xuất tế bào thần kinh. Nhưng nó vẫn không ngừng tạo ra những kết nối từ trải nghiệm và học tập. Nếu khái niệm ở câu hỏi là đúng, Edison bị đuổi học vì quá ngốc sao lại tạo ra những phát minh vĩ đại suốt cuộc đời? Những đứa học giỏi nhất năm lớp 1 của bạn giờ sao rồi? Có chắc là giờ nó làm Tổng Thống hay gì đó rồi không? Không đúng không? Vì Việt Nam làm đếch có Tổng Thống hehe. Đúng nhận sai cấm cãi.