Cha mẹ cần chuẩn bị gì cho con cái trước khi trưởng thành?

Một trong những điều quan trọng cha mẹ cần chuẩn bị cho con cái trước khi trưởng thành chính là “Kỹ năng chung sống với người khác” và “khả năng tự chăm sóc bản thân”.

Khi con còn nhỏ, đừng chỉ quan tâm tới chuyện con đạt giải gì, xếp hạng bao nhiêu, giành được những học bổng gì. Hãy dạy con cách tự chăm sóc mình, cách sống sao cho ý tứ, biết điều trong một tập thể.

Có những điều rất nhỏ nhưng không phải ai cũng tự dưng biết. Trong suốt 20 năm sống xa nhà, mình chứng kiến không ít những bạn trẻ bề ngoài xinh đẹp, bóng bẩy nhưng đi đến đâu cũng gây ức chế cho những người sống cùng. Các bạn không hiểu rằng thế giới ngoài kia không ai có trách nhiệm phải đùm bọc và chịu đựng các bạn như bố mẹ các bạn đã từng.

Thế giới bên ngoài gia đình hoạt động dựa trên sự công bằng và sòng phẳng, có đi có lại. Bạn nào may mắn gặp được bạn bè tốt (và bản thân bạn cầu tiến) thì được góp ý và sửa đổi. Bạn nào không may (và bản thân bạn cái tôi cao ngất) thì vẫn sống bình thường thôi nhưng bạn bè không ưa, bị xa lánh mà chẳng biết vì sao mình bị xa lánh. Đã xa gia đình mà bạn bè xa lánh nốt thì quả thật rất cô đơn!

Xa hơn một chút, hết tuổi học hành thì đến tuổi lập gia đình. Đa số những bạn yếu kỹ năng sống-chung-với-người-khác sẽ phải cực kỳ vất vả trong việc xây dựng và ổn định gia đình riêng của mình. Vợ chồng suốt ngày cãi nhau chỉ vì những chuyện như chiếc tất bẩn, cái cốc trong bồn đã 2 ngày chưa rửa, va chạm lặt vặt… Hôn nhân mệt mỏi và rạn nứt. Đến cuối cùng, không ai biết mình đã sai ở đâu, sai từ chỗ nào.

Đến khi có con, bên cạnh việc có thêm hàng tỷ thứ không tên dồn nén, mỗi người dù muốn hay không vẫn bị bóc trần và buộc phải đối diện với những sứt sẹo từ tuổi thơ. Những vết thương đó tưởng đã lành nhưng lại hiện hữu rõ mồn một lên cách chúng ta đang cư xử với những đứa trẻ do chính mình dứt ruột sinh ra. Những ai có nền tảng tốt, kỹ năng vững, có thể chỉ lao đao ở giai đoạn đầu rồi sẽ dần ổn định trở lại. Ngược lại, những bạn kỹ năng không tốt, không có hình mẫu đúng, sẽ phải rất chật vật và loay hoay.

Sống chung với người khác, đặc biệt là những người không cùng lớn lên trong một gia đình với mình, là một kỹ năng quan trọng để sinh tồn và phát triển nhưng lại thường bị gạt sang một bên. Nó không đơn thuần là chuyện biết rửa cái bát, lau cái sàn nhà, nấu nồi cơm canh… Nó bao gồm cả những thứ như kỹ năng đối mặt với mâu thuẫn, giải quyết xung đột, kết nối, đối thoại để tìm tiếng nói chung. Nó không chỉ ảnh hưởng tới cách một người có thể sống tự lập, mà còn ảnh hưởng cả tới cách người đó xây dựng và duy trì những mối quan hệ quan trọng trong đời.

Trong quá trình mình dạy vài trăm học viên từ các khoá A Better Marriage, 70-80% học viên là những bạn nữ đang phải đối mặt với rạn nứt hôn nhân (20-30% còn lại là những bạn biết lo xa, học trước để chuẩn bị bước vào hôn nhân). Vấn đề là hôn nhân của các bạn không có biến cố nào lớn như ngoại tình, nợ nần, bạo hành; hầu hết đều là những vết rạn nhỏ tích tụ mỗi ngày đến từ việc một trong hai (hoặc cả hai) người thiếu kỹ năng “sống chung với người khác” mà ra.

Vậy nên, mình tha thiết mong những người cha, người mẹ ở thế hệ của mình, nếu yêu con xin đừng bỏ qua những kỹ năng sống cơ bản. Dù bạn có con trai hay con gái, hãy để ý dạy chúng biết tự chăm sóc bản thân, biết sống hoà hợp với tập thể, biết bảo vệ ranh giới cá nhân, biết giải quyết xung đột một cách văn minh, không né tránh hay lấn át… Tất cả những điều đó đều cần thiết để sau này con chúng ta xây dựng một gia đình hạnh phúc của riêng nó.

Con mình là vàng là bạc, con người khác cũng là đá quý, kim cương. Đừng nghĩ rằng chỉ con gái mới cần phải biết ý tứ, biết vun vén, chăm lo. Con trai cũng cần được dạy tất cả những điều đó để xứng đáng với người con gái được dạy dỗ cẩn thận.

Một gia đình hạt nhân tốt được xây dựng từ những cá nhân tốt. Một hạt giống tốt nảy mầm bên cạnh một hạt giống tồi, không những không thể giúp hạt giống tồi này mầm, mà bản thân nó cũng phải rất chật vật để không bị thối rữa lây.

Con mình, mình phải có trách nhiệm dạy dỗ để đến khi bước vào hôn nhân, nó đã là một hạt giống tốt. Đừng quăng ra ngoài xã hội một hạt giống tồi với mong muốn những hạt giống tốt ngoài kia sẽ thay chúng ta gánh nó.

Thời này không có đâu!